• FilmHUB OOST

Hoe kunnen we mainstream films inzetten als filmeducatie?

“Films zijn een spiegel voor de maatschappij”, iets dat Inge Geers opvalt bij haar onderzoek naar mainstream films. Hoe kun je een film zien als een aanleiding tot educatie in plaats van  film zien als een middel waarmee een onderwerp ter sprake kan komen in de les? We spraken Inge over haar onderzoek naar mainstream films en waarom zij vindt dat dit een toevoeging is voor het voortgezet onderwijs.

(Inge Geers: Online Workshop - Mainstream Filmeducatie in het VO)


Wie is Inge Geers?

Op dit moment is Inge bezig met haar onderzoek voor de Master Kunsteducatie aan Fontys Hogeschool van de Kunsten. Daarbij onderzoekt ze hoe we mainstream films kunnen inzetten als filmeducatie. Mainstream films zijn films die voor een grote massa mensen interessant is en die ook overduidelijk aanwezig zijn in de maatschappij, onderdeel van de populaire cultuur, bijna altijd met commerciële doeleinden.


Tijdens haar opleiding docent beeldende kunst en vormgeving volgde ze het vak film, waarbij ze meer leerde over de geschiedenis van film en het maakproces. Haar docent film, Alan Boom, daagde haar uit om met film te gaan experimenteren. Inge: “Mijn interesse voor film lag vooral bij het kijken naar films. Vaak zijn dit mainstream films, met vrienden naar de bioscoop en dan na afloop samen napraten over wat er in de film gebeurde. In de gesprekken die na afloop volgen gaat het vaak over waarom de filmmakers gekozen hebben voor specifieke acteurs of filmstijl.” Deze gesprekken inspireerden haar voor haar onderzoek. Ze ontdekte dat in deze mainstream films vaak een culturele of maatschappelijke onderlaag zit. Het zijn geen films met een duidelijke boodschap, maar door beeldtaal, casting en de kleine nuance zitten deze onderwerpen er wel in verstopt. Aan de hand van deze ontdekking, wilde ze meer weten over de bestaande filmeducatie.


Het viel haar op dat de films die gebruikt worden voor filmeducatie zeker ingaan op cultureel-maatschappelijke discussie, maar dan vaak door een ‘harde’ boodschap in de verhaallijn, zoals de onderwerpen homoseksualiteit, relatievorming, oorlog of fascisme. Zoals Inge zegt: “Arthouse films gaan vaak over een cultureel maatschappelijk onderwerp. Om het helemaal plat te slaan: je kijkt ernaar om iets te leren. Mainstream films kijk je meestal voor entertainment of ontspanning.” Maar wat zouden de leerlingen dan kunnen leren van een mainstream film? Deze worden niet behandeld bij filmeducatie, terwijl ook hier vaak een cultureel-maatschappelijke discussie aanwezig is, soms overduidelijk, maar soms ook heel subtiel. Leerlingen kunnen, door mainstream filmeducatie, leren om kritisch te zijn naar wat ze kijken en leren om bewuster om te gaan met hun ontwikkelende beeldtaal. Ze leren door het kijken van deze films tegelijkertijd meer over mediawijsheid en om een kritische zelfreflectie te maken.


Mainstream films in het onderwijs

Om te laten zien hoe je mainstream films ook in het onderwijs kunt toepassen heeft Inge een workshop ontwikkeld voor docenten uit het voortgezet onderwijs. De workshop bestaat uit een introductiefilmpje over film, een individuele opdracht, een partner-opdracht en afsluitend een groepsgesprek waarin ervaringen en ideeën uit het onderwijs gedeeld worden. Door de corona-situatie is het een digitale workshop geworden. In deze workshop ervaren de docenten hoe het is om vanuit hun eigen interesse te starten met filmeducatie. Ze beginnen met het analyseren van een film die ze recent hebben gezien of die hun bijgebleven is. Na deze analyse, door verschillende vragen en opdrachten, gaan ze deze vergelijken met de analyse van hun collega’s. “Hoe ik naar een film kijk, is misschien heel anders dan hoe een ander naar een film kijkt.”, zegt Inge. Door in gesprek te gaan over deze verschillen kan een kritische blik ontstaan op het kijken naar film. Inge hoopt door deze workshop docenten te inspireren en vanuit de filmbeleving van leerlingen te starten met filmeducatie. 


Voorbeelden van mainstream filmonderwijs

Een voorbeeld uit de workshop. Hoe maak je een individuele filmanalyse? Kies een film en maak aan de hand van 3 stappen een grove beschrijving of tekening van de film. Als eerste stap teken of beschrijf het narratief, als tweede teken of beschrijf de vormgeving, als derde stap teken of beschrijf de context van de film. Door het volgen van deze stappen wordt je als kijker van de film bewust van wat er gebeurt en kijk je verder dan alleen het narratief. Zie de afbeeldingen hieronder van een individuele filmanalyse van Peanut Butter Falcon.

(Inge Geers: Resultaat Online Workshop - Mainstream Filmeducatie in het VO)


Een ander voorbeeld uit de workshop is scènes uit de film vergelijken met andere kunstvormen of beeldtaal. Door deze oefening is te zien dat beelden met een verschillend uitgangspunt of doel toch in dezelfde context geplaatst kunnen worden. Zie de afbeelding hieronder met vergelijkingen uit de film Little Woman.

(Inge Geers: Resultaat Online Workshop - Mainstream Filmeducatie in het VO)


De toekomst

In het examenprogramma voor de kunsten van havo en vwo is film maar een klein onderdeel van het totale programma. Inge verwacht dat dit binnen nu en een paar jaar gaat veranderen, ook gezien het nieuwe cultuurbeleidsplan 2021-2024. Volgens haar kan filmeducatie op veel verschillende manieren gegeven worden en het voorbeeld uit haar onderzoek is slechts één manier. “Film kan gezien worden als startpunt voor educatie. Als je start bij films die de leerlingen al kennen en leuk vinden, kun je ze vanuit daar uitdagen om film te analyseren door middel van kleine opdrachten. Met deze opdrachten kun je tot een dieper begrip van beeldtaal komen en kan je het programma uitbouwen naar meer abstracte en complexere films. De leerlingen snappen op deze manier de opbouw van het lesprogramma en waar de leerdoelen vandaan komen.”, vertelt Inge. 

Wat haar vooral is opgevallen tijdens haar onderzoek is dat filmeducatie voornamelijk gericht wordt op het analyseren en het maken van film. Mainstream films worden niet naast elkaar gezet om een gesprek te starten over de context van film. “Denk vanuit film naar educatie in plaats vanuit educatie naar film als inzetbaar middel. Het mag allemaal wat vrijer, toegankelijker, de vaardigheden komen later. Door over film te praten en de leerlingen na te laten denken, ontwikkelen ze hun communicatieve vaardigheden, ze leren kritisch denken en een dialoog voeren. Door te praten over de onderwerpen die boven komen, kun je de leerlingen uiteindelijk een film laten maken met het thema.” Ze vindt dat er meer de focus moet liggen op de interesse van de leerlingen, deze naast elkaar zetten en het zo bespreekbaar maken. Zo kun je leerlingen inspireren en hun eigen beeldkennis verbreden.

“Filmeducatie is nog een vrij jong onderzoeksgebied, het is complex, ingewikkeld, maar ook super leuk en uitdagend. Als je geïnteresseerd bent in film of filmeducatie en je wilt je meer verdiepen, weet dan goed welk onderdeel je van film(educatie) wilt onderzoeken.”, geeft Inge als advies. 



MEER WETEN, VRAGEN OF OPMERKINGEN?

Wil je meer weten over een onderwerp dat in dit artikel aan bod is gekomen? Heb je vragen of opmerkingen over het artikel? Neem dan contact met ons op via info@filmhuboost.nl of 024-3818122.

024 3818122

  • Instagram
  • Facebook
  • Grey LinkedIn Icon

Ontvang jij onze nieuwsbrief al?  Schrijf je hier in. 

©2019 by FilmHUB OOST